“`html
Etiyopya, Düzenlenmemiş Bir Piyasada Antibiyotik Direncine Karşı
Etiyopya’da antibiyotiklerin büyük bir kısmı resmi kanallar dışında dağıtılıyor. Özel hastaneler, klinikler, eczaneler, küçük dükkânlar hatta gezici satıcılar bile bu ilaçları sıkı bir denetime tabi olmadan sunuyor. Bu durum, bakterilerin tedavilere karşı direnç kazandığı ve enfeksiyonların tedavisini daha zor hale getiren antibiyotik direncini teşvik ediyor.
Bu dinamikleri açıklayan üç mekanizma var. Öncelikle, antibiyotiklerle kendi kendine tedavi, ailelerde kök salmış bir alışkanlık. Ebeveynler, çocuklarına bu ilaçların ateş veya enfeksiyonları hızla iyileştirdiği fikrini aktarıyor, tıbbi konsültasyona gerek olmadığını düşünüyor. İkincisi, satıcılar ve özel eczaneler, müşterilerini memnun etmek ve sadık kalmalarını sağlamak için teşvik ediliyor. Reçetesiz antibiyotik satmayı reddetmek, daha az titiz bir rakibe müşteri kaybetmek anlamına gelebiliyor. Son olarak, hastalar genellikle uzun bekleme sürelerinden ve kamu kurumlarının gizli maliyetlerinden kaçınmak için özel satış noktalarını tercih ediyor; kaybedilen ücretli iş günleri veya ulaşım masrafları gibi. Gündelikçi bir çalışan için, kamu hastanesinde geçirilen bir gün, mahalledeki bir dükkândan antibiyotik almakla karşılaştırıldığında daha pahalıya mal olabiliyor.
Etiyopya özel sektörü, bugün sağlık kurumlarının %33 ila %48’ini oluşturuyor ve 23.000’den fazla özel eczane ve dükkân bulunuyor. Bu sonuncular, ülke çapında antibiyotik satışlarının %54 ila %67’sini gerçekleştiriyor. Bununla birlikte, sağlık personeli yetersizliği devam ediyor: 10.000 kişiye sadece 0,96 doktor ve 1,2 hemşire düşüyor, bu oran uluslararası standartların oldukça altında. Bu eksiklik, hastaları genellikle daha erişilebilir olan özel çözümlere yönlendiriyor.
Araştırmalar, reçetesiz antibiyotik satışının yaygın olduğunu gösteriyor. Bazı bölgelerde, çocuk hastalıkları için yapılan alışverişlerin %60’tan fazlası reçetesiz yapılıyor. Gezici satıcılar, ilaçları doza veya küçük miktarlarda satarak, özellikle en savunmasız kesimleri hedef alıyor: güvencesiz çalışanlar, göçmenler veya kaynakları olmayan kişiler. İlaç satmaya yetkili olmayan küçük bakkal dükkânları bile bazen bu boşluğu doldurmak için ilaç sunabiliyor.
Bu durumun nedenleri, sadece düzenleme eksikliğinin ötesine geçiyor. Antibiyotikler, deneyimle doğrulanmış hızlı ve etkili bir çözüm olarak görülüyor. Ticari baskı altındaki satıcılar, kurallara uymaktan ziyade müşteri memnuniyetini öncelikli olarak tercih ediyor. Hastalar ise, kamuda bir ziyaretin toplam maliyetini — zaman, ulaşım, belirsizlik — genellikle özelde yapılan, hatta daha pahalı bir alışverişin maliyetinden daha yüksek olarak hesaplıyor.
Bu olguyla mücadele etmek için kapsamlı bir yaklaşım gerekiyor. Ceza uygulamakla yetinmek yerine, özel sektörün tüm aktörlerini sürece dahil etmek önemlidir. Kurumların boyutlarına ve türlerine uygun, kademeli bir sertifikalandırma, iyi uygulamaları teşvik edebilir. Basit araçlar, örneğin antibiyotik reçete edilip edilmeyeceğini açıklayan afişler, satıcıların reddetmelerini haklı çıkarmalarına yardımcı olabilir. Toptancılar ve dağıtımcılar da şüpheli siparişleri bildirerek, gayri resmi kanallara tedarikini sınırlayabilir.
Teknoloji de çözümler sunuyor. SMS veya mobil uygulamalar aracılığıyla danışmanlık hizmetleri, satıcıların hızlı tıbbi görüşler almasını sağlıyor. Son olarak, cezalandırıcı değil, yapıcı bir şekilde yürütülen sürpriz denetimler, gerçek uygulamaları değerlendirmeye ve hedeflenmiş eğitimler sunmaya yardımcı oluyor.
Bu düzenlenmemiş sektörde herhangi bir eylem olmaksızın, Etiyopya’daki antibiyotik direncini sınırlama çabaları boşa çıkacaktır. Kamu hastanelerinde antibiyotik reddedilen hastalar, kolaylıkla başka yerlerde bulabilir. Bu nedenle, piyasadaki teşvikleri ve davranışları dönüştürmek, sadece baskı altına almakla yetinmekten çok daha önemlidir.
“`
Références du site
Référence scientifique
DOI : https://doi.org/10.1038/s41467-026-74671-z
Titre : Stewardship without walls: taming the unregulated antibiotic economy to contain antimicrobial resistance in Ethiopia
Revue : Nature Communications
Éditeur : Springer Science and Business Media LLC
Auteurs : Balew Arega; Asnake Agunie